Okulista dziecięcy to lekarz, który zapobiega, diagnozuje i leczy choroby oczu. Wizyta u okulisty najczęściej jest następstwem nieprawidłowości, które zostały wykryte przez pediatrę/pielęgniarkę w trakcie bilansu zdrowia.

przedni-widok-chlopca-podczas-badania-oczu
Obraz autorstwa Freepik

Czy wiesz, że jeśli wada wzroku lub niedowidzenie jest jednostronne, to trudno je zauważyć bez badania okulistycznego? Wynika to z faktu, że zdrowe oko w pełni kompensuje „niesprawne” oko. Natomiast brak leczenia niedowidzenia do 5-6 roku życia może spowodować utrwalenie tego stanu.

Warto zwrócić uwagę, że między wizytami bilansowymi występują luki czasowe np. bilans 2 latka, a następnie 4 latka. Z tego właśnie powodu piszę do Ciebie. Ponieważ Ty moja droga/mój drogi jesteś ze swoim dzieckiem najczęściej.

Które sytuacje powinny Cię skłonić do wizyty u okulisty?

Jeśli Twój maluch (noworodek/niemowlak):

  • ma trudności z chwytaniem drobnych przedmiotów
  • nie zwraca uwagi na przedmioty pojawiające się w zasięgu jego wzroku
  • łzawi albo „ropieją mu” oczy
  • jedno oko „ucieka”

Jeśli Twój kilku/kilkunastolatek:

  • nieprawidłowo ustawia głowę, np. podczas oglądania telewizji
  • ma problemy z rysowaniem, pisaniem, czytaniem, jest rozdrażniona/ny w czasie lekcji
  • zbliża lub oddala głowę od kartki w trakcie pisania lub czytania
  • potyka się o przedmioty
  • mruży powieki
  • nadmiernie mruga
  • łzawi
  • skarży się na bóle oczu i głowy

Udało się, umówiłaś/eś się do okulisty. Co dalej?

Taka wizyta może być wyzwaniem dla Twojego dziecka. Jednak dzięki cierpliwości, kreatywności i WSPÓŁPRACY lekarz/rodzic jest możliwa.

Jak powinnaś/powinieneś się przygotować?

  • przygotuj dokumenty medyczne: karty informacyjne leczenia szpitalnego (wypisy ze szpitala), poprzednie konsultacje okulistyczne (jeśli takie były), recepty okularowe
  • jeśli Twoje dziecko prezentuje niepokojące objawy przygotuj się do opowiedzenia o nich. Wizyta lekarska bywa stresująca, dlatego warto istotne informacje spisać na kartce, możesz pokazać lekarzowi nagranie wideo, na którym dziecko prezentuje niepokojące objawy)
  • dowiedz się, czy członkowie Twojej rodziny cierpią na poważne schorzenia oczu –,
  • zabierz okulary słoneczne dla swojego dziecka, podczas badania mogą być stosowane krople rozszerzające źrenicę. Dzięki temu uchronisz dziecko przed nadwrażliwością na światło.
  • jeśli Twoje dziecko nosi okulary/soczewki zabierz je na wizytę.

Jak przygotować dziecko do wizyty lekarskiej?

Dzieci warto i można przygotować do badania już w domu, aby zmniejszyć ich lęk w czasie rzeczywistego badania.

Warto nieco o tym opowiedzieć: że badanie polega na oglądaniu, świeceniu latarką, lampą, zasłanianiu oczu. Możecie pobawić się w wizytę u lekarza i zasłaniać oczy ulubionym zabawkom, a potem samemu dziecku w trakcie tej zabawy. Pomocne jest także uczenie dzieci rozpoznawania przedmiotów. Ułatwia to lekarzowi współpracę z dzieckiem.

Możesz wspomnieć, że lekarz może zastosować krople do oczu czyli ”umyje oczko” . Przy podejrzeniu jaskry, wzmożonego ciśnienia lekarz będzie oceniał ciśnienie w oku – to chyba najnieprzyjemniejszy element wizyty: u dzieci często stosuje się metodę polegającą na „dmuchnięciu” w oczy, więcej informacji na ten temat znajdziesz niżej (przebieg badania okulistycznego).

Jeśli do okulisty zabierasz nastolatkę, zasugeruj, aby tego dnia zrezygnowała z makijażu, ponieważ podczas badania tusz może dostać się do oka.

Przebieg wizyty u okulisty

Wizyta składa się z dwóch elementów: rozmowy i badania.

Najpierw lekarz zbierze wywiad, zapyta:

  • Jaka jest przyczyna wizyty? Co dolega Twojemu dziecku? Od kiedy są dolegliwości? Czy się nasilają czy są takie same?
  • Czy Twoje dziecko na coś choruje? Czy przyjmuje leki?
  • Czy miało kontakt z okulistą? Czy były wykonywane jakieś zabiegi? Badania obrazowe (np. rezonans głowy)?
  • Czy w Waszej rodzinie występują choroby oczu?
  • Czy Twoje dziecko miało kontakt ze zwierzętami? Czy jest alergikiem (na co jest uczulone)? Czy ostatnio podróżowaliście?
  • Ile godzin Twoje dziecko spędza przed ekranami: smartfona/TV/tabletu?

Po zebraniu wywiadu lekarz przeprowadzi badanie okulistyczne.

Badanie polega GŁÓWNIE na OGLĄDANIU. Dyskomfort, który dziecko może odczuć podczas wizyty będzie spowodowany: podaniem kropli do oczu, „świeceniem” do oczu, ewentualnie podczas badania ciśnienia w gałce ocznej (o tym przeczytasz niżej).

Podstawowe elementy badania okulistycznego to:

  1. ocena ostrości wzroku i ewentualnej wady wzroku
  2. ustawienie gałek ocznych
  3. widzenie stereoskopowe (przestrzenne)
  4. PODANIE kropli rozszerzających źrenice oraz porażających akomodację („wyłączają” mięsień rzęskowy odpowiadający za „nastawność” oka). Jest to nieprzyjemny moment badania. Krople są wpuszczane kilka razy. Dzieci często bronią się przed podaniem kropli i płaczą. Po wpuszczeniu kropli dziecko musi poczekać, aby krople zadziałały, zwykle co najmniej 30 min.
  5. ocena  wady refrakcji po porażeniu akomodacji.

Po badaniu okulistycznym dziecko może słabiej widzieć przez kilka godzin z powodu działania kropli wpuszczonych do oczu.

Jeśli chcesz wiedzieć więcej na temat poszczególnym elementów badania, znajdziesz je tutaj:

  • Sprawdzenie ostrości wzroku do dali i bliży (czyli OGLĄDANIE 😉)

Badanie ostrości wzroku przeprowadza się z wykorzystaniem tablic Snellena. Znajdujące się na nich znaki nazywają się optotypami (np. cyfry, litery lub rysunki). Optotypy ułożone są w rzędach. Ich wielkość zmniejsza się w każdym kolejnym rzędzie. Istnieją również inne, alternatywne testy (np. test LogMAR, test z literą E, pierścienie Landholta, test Sheridana Gardinera).

tablica z optotypami do badania wzroku
Tablica z optotypami, źródło Pixabay
  • Badanie przy użyciu lampy szczelinowej (biomikroskopia)

Lampa szczelinowa jest podstawowym narzędziem pracy okulisty pozwalającym ocenić budowę struktur oka oraz postawić diagnozę. Składa się ona ze źródła silnego światła, które może być kierowane na poszczególne struktury gałki ocznej w postaci rozproszonej lub przez wąską szczelinę, oraz biomikroskopu.

srednio-strzelajaca-dziewczyna-sprawdza-wzrok
Obraz autorstwa Freepik
  • Badanie wady wzroku (wady refrakcji)

Obiektywną metodą badania wady refrakcji jest skiaskopia, zwana również retinoskopią. Polega ona emitowaniu wiązki promieni świetlnych na dno oka i obserwowaniu kierunku ruchu czerwonego odblasku z dna oka w obrębie źrenicy. Następnie przed oko pacjenta wstawia się soczewki o różnej mocy. Wraz ze zmianą mocy soczewki zmienia się również kierunek i wzór odbitego światła. Soczewki zmienia się tak długo, aż zostanie odnaleziona moc soczewki, wskazująca na błąd refrakcji pacjenta. 

Ważne: aby przeprowadzić badanie dziecko otrzyma krople do oczu (najbardziej nieprzyjemna część badania).

  • Wziernikowanie dna oka (oftalmoskopia)

Brzmi groźnie na szczęście polega na oglądaniu ;).

Dzielimy je na :

Bezpośrednie, wykonane przy pomocy Wziernika okulistycznego (oftalmoskop). W trakcie badania lekarz przysuwa wziernik bardzo blisko oka, ale go w żadnym wypadku nie dotyka.

Pośrednie, wykonane przy pomocy wziernika pośredniego (np. wziernik Fisona). To urządzenie zawierające źródło światła przytwierdzone „kasku”, który badający zakłada na głowę. Wziernik posiada odpowiednie soczewki, przez które patrzy badający, oraz filtry. Osoba badana siedzi lub leży. W trakcie badania lekarz stoi w pewnym oddaleniu i przybliża w kierunku oka specjalną soczewkę (np. soczewka Volka;), ale nią w żadnym wypadku nie dotyka gałki ocznej.

To badanie również wymaga oceny po podaniu kropli (pisałam o tym wyżej).

  • Ocena nerwu wzrokowego

Istotnym elementem badania okulistycznego jest ocena nerwu wzrokowego. Do podstawowych badań czynności nerwu wzrokowego, które wykonuje się przy każdym badaniu okulistycznym, należą: badanie ostrości wzroku,  badanie dna oka o nich wspominałam wyżej.

Ponadto: 

Ocena widzenia barwnego, dotyczą głównie barwy czerwonej i zielonej, bada się za pomocą specjalnych tablic pseudoizochromatycznych Ishihary. Zaburzenia widzenia barw świadczą o uszkodzeniu włókien nerwu wzrokowego.

źródło Wikipedia

Badanie odruchów źrenicznych na światło odbywa się w przyciemnionym pomieszczeniu, gdzie źrenice są szersze niż normalnie. W prawidłowych warunkach, jeśli strumień światła skierowany do oka powoduje, że źrenica się zwęża. Reakcje źrenic na światło powinny być takie same w obu oczach.

  • Badanie ciśnienia wewnątrzgałkowego (tonometria)

Jest wskazana w przypadku jaskry, nadciśnienia ocznego (lub ich podejrzenia), a także w trakcie kontroli po zabiegach na gałce ocznej.

Gałka oczna wypełniona jest ciałem szklistym („płyn”), wywiera odpowiednie ciśnienie, jeśli jest zbyt wysokie, „ściska” inne elementy oka uszkadzając je.

W dużym uproszczeniu mamy dwa rodzaje badań oceniających ciśnienie.

Tonometrię kontaktową – gałka oczna jest „uciskana” tonometrem – oko jest uprzednio znieczulone

Tonometrię bezkontaktową (typu air-puf) – na gałkę oczną skierowany jest podmuch sprężonego powietrza spłaszcza rogówkę. Przy badaniu nie jest konieczne znieczulenie miejscowe. Siła podmuchu powietrza może jedynie zaskoczyć i przestraszyć pacjenta.

Udało się, moje dziecko zostało zbadane 🙂 Co dalej?

Jeśli okulista zdiagnozował wadę wzroku u Twojego dziecka i będzie nosiło okulary, mam dla Ciebie 5 praktycznych porad.

Pięć praktycznych porad:

  1. Bądź realistką/realistą większość dzieci nie potrafi dbać o delikatne przedmioty. Pamiętaj, że okulary mogą się zgubić, złamać lub zarysować, planując zakup  weź pod uwagę te aspekty.
  2. Wybierz okulary które będą pasowały do wyglądu Twojego dziecka i jego aktywności. Masz do wyboru różne materiały oprawek i soczewek, ważne aby okulary odpowiadały potrzebom Twojego dziecka, pasowały do poziomu aktywności (w tym uprawianych sportów), wieku, kształtu twarzy, aby były WYGODNE.
  3. Naucz dziecko jak dbać o okulary. Dbanie o nowe okulary nie jest łatwe, ale zaniedbanie tego może skutkować porysowanymi soczewkami i złamanymi oprawkami, dlatego ważne jest, aby nauczyć dziecko prawidłowego czyszczenia i obchodzenia się z okularami. Buduj w dziecku nawyk odkładania ich do etui.
  4. Miej zapasową parę. Jeśli Twoje dziecko ma dużą wadę wzroku i jest zależne od okularów, absolutnie konieczne jest posiadanie (tańszej) zapasowej pary na wypadek zgubienia lub uszkodzenia okularów. Jest to ważne, ponieważ czasami wymiana okularów może potrwać tydzień lub dłużej.
  5. Postaw się na miejscu dziecka. Pojawienie się w szkole w zupełnie nowym, „okularowym wydaniu” bywa stresujące. Dziecko zastanawia się jak inni zareagują na tą zmianę wyglądu. Twoje dziecko będzie potrzebowało Twojego wsparcia. Możesz mu pomóc na różne sposoby: umożliwić wybór oprawek, porozmawiać o obawach/lękach, towarzyszyć milcząc. Postaraj się o cierpliwość😉

Kontrolne wizyty – lekarz poinforuje się kiedy powinniście się na nią stawić.

Okulista kojarzy się głównie z leczeniem wady wzroku, warto wiedzieć, że ma jeszcze szereg umiejętności

Jakie choroby leczy?

Poza wadami wzroku i zaburzeniami widzenia, okulista dziecięcy zajmuje się również wadami wrodzonymi, które najczęściej diagnozowane są od razu po narodzinach lub w pierwszych latach życia dziecka. Są to m.in.:

  • jaskra wrodzona
  • retinopatia wcześniaków
  • wrodzona niedrożność dróg łzowych, przewodu nosowo-łzowego 
  • zburzenia ruchu gałek ocznych (np. oczopląs)
  • małoocze
  • stany zapalne, np. zapalenie spojówek
  • choroby nowotworowe (łagodne i złośliwe)

I wiele innych.

To już prawie koniec..;)

Okulista, optyk, optometrysta – czym się różnią, którego specjalistę wybrać?

Okulista, optyk i optometrysta to trzy różne zawody

Okulista to lekarz ze specjalizacją z okulistyki. Zajmuje się diagnozowaniem i leczeniem chorób oczu i aparatu ocznego, stwierdza też wady wzroku.

Optometrysta to zawód medyczny, który uprawnia do diagnozowania zaburzeń wzroku (w przypadku ich stwierdzenia kieruje pacjenta do lekarza specjalisty). Ponadto optometrysta udziela porad jak dbać o oczy, pomaga dobrać okulary korekcyjne, soczewki kontaktowe.

Optyk odpowiada za wykonanie okularów na podstawie recepty od okulisty lub optometrysty a także ich konserwację i naprawę.

Wierzę, że ten wpis przygotuje Ciebie i Twoje dziecko do wizyty lekarskiej.

Źródła:
  1. Hutchinson AK, Morse CL, Hercinovic A, Cruz OA, Sprunger DT, Repka MX, Lambert SR, Wallace DK; American Academy of Ophthalmology Preferred Practice Pattern Pediatric Ophthalmology/Strabismus Panel. Pediatric Eye Evaluations Preferred Practice Pattern. Ophthalmology. 2023 Mar;130(3):P222-P270. doi: 10.1016/j.ophtha.2022.10.030. Epub 2022 Dec 19. PMID: 36543602; PMCID: PMC10680450.
  2. PACTWA,Filip,ŚLUSARCZYK,Daniel,ŻMUDA,Bartłomiej,JAKUBOWSKA,Wiktoria,PISERA,Piotr,KIEŁKOWICZ,Aleksandra,ŻUBEREK,MichałandPOPIŃSKA,Zuzanna.Ophthalmicexaminationinchildren–comprehensiveliteraturereview.JournalofEducation,HealthandSport.2023;49(1):124-138.eISSN2391-8306.https://dx.doi.org/10.12775/JEHS.2023.49.01.008https://apcz.umk.pl/JEHS/article/view/47546https://zenodo.org/records/10441495Thejournalhashad40pointsinMinistryofEducationandScienceofPolandparametricevaluation.AnnextotheannouncementoftheMinisterofEducationandScienceof03.11.2023No.32318.HasaJournal’sUniqueIdentifier:201159.Scientificdisciplinesassigned:HealthSciences(Fieldofmedicalandhealthsciences);Medicalsc
  3. https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/84206,badanie-ostrosci-wzroku-u-dzieci
  4. https://www.mp.pl/pacjent/poradnik-swiadomego-pacjenta/310189,okulista-czym-sie-zajmuje-kiedy-zglosic-sie-do-okulisty
Podziel się ze swoimi znajomymi:

Podobne wpisy